imkeMUSterd

Mijn zoektocht leidt langs velerlei plekken en wegen. Sommige doodlopend, andere juist heel vruchtbaar. Meanderend. Sommige doodlopende wegen blijken met de tijd toch hun waarde bloot te geven. 

Laat ik hier de belangrijkste plekken en wegen aangeven waarlangs mijn reis mij heeft gevoerd. Dan krijg je een idee van wat je zoal kunt tegenkomen in mijn blogs. 

Schrijven!

Zolang ik mij kan heugen lees ik graag, en schrijf ik. Toen ik voor het eerst naar school ging, de peuterschool in Frankrijk, had ik me daar dan ook enorm op verheugd. Ik kwam zwaar teleurgesteld terug. ‘Mam, dit is geen school maar een speelgoedwinkel!’. Dat was niet aan mij besteed. Gelukkig kwam al gauw het moment dat ik, eindelijk, leerde lezen, schrijven, rekenen, huiswerk kreeg als we buiten de vakanties om een weekje gingen skiën. Eindelijk.

Het schrijven zou blijven, tot op de dag van vandaag. Lang schreef ik uitsluitend voor mijzelf. Al mijn zielenroerselen legde ik vast, ploos ik uit. Ik was er dol op, om woorden te geven aan wat mij bezighield en er de betekenis van te ontrafelen. Om de juiste woorden te vinden, de juiste klanken en nuances voor wat ik bedoelde. Met de tijd ging het mij dwarszitten dat ik er niet in slaagde om naar buiten te treden met wat ik te zeggen had. Voor mijn eigen bedrijf begon ik essay-achtige blogs te schrijven, maar ik vond ze stijf en abstract. Ik bleef zoeken naar een geschikte en persoonlijkere toon voor wat ik te zeggen had.

De uitkomst van deze zoektocht is deze blog. Het besluit, eindelijk, om mijn liefde voor taal en voor het ontrafelen van wat het leven mij te leren heeft, kan botvieren en kan delen met de buitenwereld. 

Politieke filosofie en de vraag naar goed (samen) leven

Daar is allereerst de politieke filosofie, een richting die ik tijdens mij studie Politieke Wetenschappen aan Universiteit van Leiden in de jaren 1990 leerde kennen. Toen ik met deze richting in mijn studie in aanraking kwam voelde ik mij voor het eerst thuiskomen en heb ik daar mijn afstudeerrichting van gemaakt. I have arrived, I am home (aldus Zen meester Thich Naht Hahn). Ik genoot van de verdieping die dit mij bracht. En voor mij bleek het volstrekt logisch dat de filosofie draaide om de vraag naar levenskunst, naar hoe te leven. Maar ook dat die vraag ook meteen de vraag oproept naar de gemeenschap waarin wij ons leven vorm geven: hoe samen te leven. Een relatie die bij klassieke denkers nog vanzelf sprak, maar die in de moderne filosofie was verdwenen. De vraag naar het goede leven van mij als individu kan voor mij niet los staan van het onderzoek naar de fundamentele waarden, ideeën, normen die ons leven bepalen en waarbinnen mijn en ons leven en relaties, ja onze gemeenschap, vorm krijgt. 

Politieke filosofie dus, als vraag naar een toekomstbestendige orde en denkwijze en als  agenda van mijn onderzoekingen, is mijn denken altijd blijven kleuren. 

Bovendien bracht deze studie mij het ambacht bij van diepgaand, systematisch en kritisch nadenken, competenties die ik langs deze weg verder ontwikkelde.

Nieuw perspectief

De filosofische conclusie die ik toen trok, over onze ‘moderne’ westerse wereld en de vanzelfsprekendheden waarmee wij leefden, was dat dát denkkader tot in haar fundamenten in crisis verkeerde en dringend aan vernieuwing toe was. Ik zag hoe ons moderne westerse paradigma – sterk gekleurd door Descartes’ ‘Ik denk dus ik ben’ – in een diepe crisis verkeerde waar ook filosofen geen goed antwoord op hadden. 

En dat dat betekende dat de schijnbaar florerende wereld waarin ik opgroeide afstevende op een grote crisis. Het was een kwestie van tijd voordat deze cruciale denkfout ook het weefsel van onze samenleving en instituties, in al haar haarvaten gebouwd immers op deze aannames, zou gaan aantasten. 

Dat is hoe ik nu kijk naar de jaren die volgden. Jaren van neoliberale ‘afbraak’ en een algemeen toejuichen van een individualisme zonder grenzen – het vieren en legitimeren van een individuele hedonistische jacht op geluk als levensprincipe – en de ontkenning van het bestaan van en de cruciale rol van ‘gemeenschap’ als kader en voedingsbodem voor onze levenspraktijk. Uitmondend in de huidige ‘polycrisis’, de poging en het onvermogen om de diepe problemen waar wij als samenleving tegenaan lopen op te lossen vanuit oude middelen en denkwijzen. En in een voorzichtige wedergeboorte van gemeenschapsvorming, ‘community’.

Een diepgaande crisis dus die zich vanaf het begin van deze 21^e eeuw meer en meer manifesteert. Zo diep dat ons leven als mensheid op het spel staat, als wij volharden in onze levenswijze, gebaseerd op principes die inmiddels failliet zijn. Extractie, uitbuiting, winstmaximalisatie, …

In mijn ogen was en is het dus hoog tijd voor een wezenlijk andere visie op het leven, gebouwd op wezenlijk andere fundamenten. Naar die denkwijze heb ik steeds gezocht. Naar een alternatief, een nieuw perspectief, dat wezenlijk nieuwe perspectieven mogelijk maakt en ruimte biedt. Een nieuw perspectief ook dat niet alleen abstract, politiek filosofisch van aard is, maar dat vooral moreel en praktisch richtinggevend is: in mijn leven. En in ons gemeenschappelijke leven. 

Eigen ervaring en reflectie

Je zou nu misschien verwachten dat ik mijn zoektocht aan de universiteit zou voortzetten: dat ik mij daaraan zou verbinden, een promotieplaats zou verwerven. Om velerlei redenen lag dat voor mijzelf niet voor de hand. De meest duurzame reden was dat ik, hoewel heel gedreven en enthousiast in mijn filosofische onderzoekingen, het gevoel had aan het einde te zijn van wat de ‘boeken’ mij te leren hadden. Ik had de overtuiging dat het tijd was om zelf ‘in’ de samenleving te stappen, en mijn ideeën over verandering in praktijk te brengen, ze daarmee te toetsen. Ook, mijzelf te leren kennen. 

Wat ik wilde (en nog steeds wil ;-)) was mijn bijdrage leveren aan wat in mijn ogen een noodzakelijke en diepgaande maatschappelijke verandering was. Is. Een verandering in denkwijze, zich vertalend in maar ook gevoed door een andere ‘praxis’. Een andere handelwijze. Die weg ben ik gegaan. Zij was kronkelig, en vaak wanhopig makend, maar heeft mij ook zóveel opgeleverd. 

Ik keerde terug naar Frankrijk, waar ik ben opgegroeid tot mijn 7^e,  leerde vloeiend Frans spreken en haalde daar mijn post-doc Business Administration, in 1996. Vernieuwde ondertussen mijn skitechniek en gaf skiles voor de GUC (Grenoble Universite Club). Toog naar London om in het bedrijfsleven mijn rol in te nemen, als trainer, consultant, projectleider in de implementatie van geïntegreerde IT-systemen, temidden van Engelse, Franse, Duitse, Noorse, Spaanse, en ook Nederlandse collega’s. Keerde terug naar Nederland om deze professionele weg te vervolgen, terwijl ik mij tegelijk aansloot bij kringen van de praktische levenskunst, filosofische leesgroepen volgde, socratisch gespreksleider werd. 

En toen begon het eigenlijk pas. Wat ik op mijn weg tegenkwam waren onder meer Amsterdam, overspannenheid en de ziektewet, de Liefde, de impact van artiest Wende Snijders, maar ook Jane Birkin en Dolly Parton, mijn bedrijf MUS Verandert en onze VOF De Kunst van Wel, de ziekte MS, de hel & de gift van narcisme, het Verdwenen Zelf, geen ADD of autisme maar wel hoogbegaafdheid volgens Delphi, Jip (jachthond, DSK), mijn leven dat ineenstortte (verlies van woning-werk-gezondheid), een nieuw wooncollectief in Amsterdam, androgyne en queer, de ontdekking van Stilte, Thich Naht Hahn en Plum Village (No mud no lotus), wat een sangha is en waarom dat belangrijk is, de verkenning van Interbeing en Non-duality die een groeiende plek zijn gaan innemen in mijn kijk op de wereld, … 

Het vertrouwen in die diepe onderliggende overtuiging, dat de voeding die ik nodig heb vooral in (levens)ervaring en mijn reflectie daarop te vinden is, fungeerde als mijn kompas. Ook al voelde dat niet altijd zo. Toch is dit vertrouwen tot op de dag van vandaag nog altijd springlevend in mij, en kenmerkt het mijn weg en mijn inzichten. 

… (Ge)worden wie ik ben …

Leunen op externe bronnen en tradities

En verrek: dit is natuurlijk geen nieuwe zoektocht! Vele anderen zijn aangelopen tegen de grenzen van het cultureel ‘aanvaardbare’ en zijn zelf op zoek gegaan om de grenzen van wat vanzelf spreekt te verleggen. En gaandeweg kwam ik die ook tegen. Zij hebben ons hun inzichten en tradities nagelaten, waar ik mij dankbaar aan laaf. Denk aan Hannah Arendt, Carl Jung, Ken Wilber maar ook  Gabor Maté, Naomi Klein, Anne Baring, Thich Naht Hanh, en zóvele anderen. 

Deze zoektocht van mij is dus ook de herontdekking van vele waardevolle tradities, denkers en bronnen in het licht van mijn vraag. Bronnen die in onze westerse canon nogal eens ontbreken of niet serieus worden genomen. Bronnen die buiten het ons bekende landschap liggen. Waaronder óók zogenaamde ‘inheemse’ bronnen en tradities, bij gebrek aan een betere omschrijving (die ik vooral online leer kennen, o.a. via het SAND netwerk, en waarvan ik de namen niet goed onthoud). En ook films, documentaires, exposities werpen licht op deze bronnen. 

In mijn eigen zoektocht laat ik mijn inzichten dankbaar verrijken door al deze bronnen. 

Tot slot

Tegen de achtergrond die ik hier schets denk ik na over de betekenis van wat ik zoal tegenkom, en schrijf ik daar graag over om het op die manier te onderzoeken. 

Ik nodig je van harte uit om met mij mee te denken en je twijfels, aanvullingen en/of andere respons hier te delen.