imkeMUSterd

Aan het koor van bewonderaars die hun laatste eer betuigen aan Dolly Parton wil ik graag iets van mijzelf toevoegen. Omdat ik haar dood als een lichte shock ervaar – ook al was ze op leeftijd, kende ik haar natuurlijk niet persoonlijk maar voelde ik dat toch een beetje zo. Als een familielid, terwijl ik niet veel familie heb. Of liever, het voelt als een universele kracht die niet bedoeld is om heen te gaan. Een beetje heilig. Wat ik, denkend aan Dolly, ook een beetje gek vind. Maar toch is het zo. 

Liefde maar dan Echt

Van mijn ex kreeg ik, toen wij in America waren, een tacky Dolly-magneet met ‘I will always love you’ erop. Ik geloof er niets van. Ik ontdekte juist, tot mijn verbijstering, dat liefhebben precies dat is wat zij niet kan. Uit de mond van Dolly zelf daarentegen geloof ik het wél. Omdat ik in alles voel dat ze een liefdeskracht, een enorm hart bezat dat ze wist te laten zingen, op zo’n manier dat ik die liefde tot in mijn poriën kon voelen resoneren. Dat, precies dat, is mijn verdriet dat ze er niet meer is. Dat deze liefdeskracht niet meer onder ons is. Omdat de wereld deze energie zo goed kan gebruiken. Om de kloof tussen de hopeloos en agressief verdeelde Amerikanen te overbruggen. Maar dat is maar een voorbeeld. 

en humor, heel veel humor

Het is maar goed dat Dolly zo ontzettend veel humor had om die kracht te relativeren en in banen te leiden. En ook die humor, die zelfspot die haar in staat stelde om ook de belachelijkheden en kortzichtigheid van anderen, van onze wereld, messcherp bloot te leggen. Zonder in de tegenaanval te gaan of dat ooit met zoveel woorden te benoemen. Zo slim. Een intelligente, heldere, grappige en liefdevolle spiegel bood ze, waarin eenieder zichzelf kon terugzien. Niet sentimenteel, maar echt. 

Paradoxen paradoxen

Ik ben dol op paradoxen. Schijnbare tegenstellingen. Omdat ze de werkelijkheid zo mooi blootleggen. En Dolly’s verhaal loopt er van over.

In mijn studententijd hobbelde ik met mijn huisgenoten uitgelaten door het huis met lasso’s en cowboykreten, op Apple Jack en Jolene. Met enig dedain, en veel slappe lach. Dat was heerlijk. Veel jaren later realiseerde ik mij pas tot mijn schok hoe goed die liedjes waren. Hoe vernuftig ze muzikaal in elkaar zaten, met welk gemak Dolly ze zong en begeleidde op de banjo of gitaar, hoe bijzonder en pakkend de riffjes in Jolene waren. Opeens begreep ik dat het geen toeval was dat Jolene tot op de dag van vandaag een geliefde meezinger is (met dank aan de uitleg van haar producer in de docu ‘Who I am’): het zit gewoon geramd en heel knap in elkaar. Net als de tekst die van een pijnlijke, prachtige eerlijkheid is. 

Of, die moet ik ook nog even noemen, I will always love you. Toen die song bekend werd, uitgevoerd door Whitney Houston, of toen ik haar eigen versie meezong, dacht ik toch vooral dat het om een tranentrekkend liefdeslied ging, ook al raakte het mij stiekem diep. Ook hier blijkt een prachtig verhaal achter te schuilen. Met dit lied nam Dolly afscheid van Porter Wagoner, in wiens bekende country&westernshow ze haar eerste carrierestappen zette, op TV. Dolly’s ster rees en zij dreigde Porter te overvleugelen. Zelf was ze toe aan een volgende stap, op eigen benen, en ze verliet de show. Porter was woedend. Dolly antwoordde met dit liedje, een uit het hart gegrepen eerbetoon: I will always love you. Wagoner verbrak het contact, maar toen hij met de tijd aan lager wal raakte zocht Dolly hem op en ondersteunde hem.

En dit zijn maar een paar anecdotes, waarvan er zoveel zijn die indruk maakten en waarvan ik genoot. Vooral ook, denk ik, van de levende paradox die ze wist te incarneren en waardoor ze ongrijpbaar bleef voor wie haar voor zijn karretje wilde spannen: sexbom en feministische kracht, godminnend en down to earth, intelligent het imago van dom blondje bespelend, eerlijk en ongrijpbaar, geliefd door rednecks en progressieven, compromisloze zakenvrouw en compromisloos artiest. 

Einde?

Dus ja, haar dood kwam een beetje als een schock. Tegelijk staat Dolly voor mij als een kracht die blijft. Daar doet haar fysieke einde niets aan af. Wat ze achterlaat is een wonderschoon levenswerk dat nog lang haar vruchten zal afwerpen. 

Zelf was Dolly open over haar eenvoudige afkomst en benadrukte zij dat ze een ‘lijntje met God’ had waar zij haar tomeloze inspiratie uit putte. In het boeddhisme zegt men wel dat het enige ertoe doet in het leven, het enige dat een mens nalaat in de wereld, bestaat uit ‘one’s thought, one’s speech, and one’s action’.  Ik vind Dolly hier een mooi voorbeeld van.

Dolly Parton, to me, is een ware Bodhisattva ;-)

Verder kijken en lezen

Dolly verenigt de Staten. Documentaire op Het Uur van de Wolf. NPO Start.

Dolly Parton: Here I am. 
Mijn favoriete documentaire. O.a. op Netflix. 
IMDb

Blog, meer over Dolly Parton’s levensverhaal en muziek.
The Grandma’s logbook

Dolly Parton Discography. 1960 – heden (!). Op Wikipedia.